Behavioural biology

Course goals

Leerdoelen
Na afloop van het theoretische deel van deze cursus kun je:

• de vier Why’s van Tinbergen beschrijven, als ook de geschiedenis van Gedragsbiologie,
• de functie van de belangrijkste hormonen betrokken bij gedrag beschrijven,
• aangeven wat motivatie is, welke modellen motivatie beschrijven en welke factoren bij motivatie en resulterend gedrag een rol spelen,
• verschillende motivatiesystemen en hun interacties beschrijven,
• aangeven hoe emoties en beloningssystemen aan elkaar gerelateerd zijn en van belang zijn voor het gedrag,
• uitleggen wat dierenwelzijn is, en de kennis van diergedrag bij de studie, groei en het hanteren van dieren in gevangenschap toepassen,
• aangeven wat imprinting is, de verschillende soorten van leren beschrijven; sociaal leren, cultuur en ‘tool use’ beschrijven,
• een beschrijving geven van de verschillende cognitieve vaardigheden van dieren zoals ruimtelijke representaties, representaties van aantallen, inzicht, gereedschapsgebruik, sociale representaties waaronder theory of mind,
• aangeven wat communicatie is, verschillende vormen van communicatiesignalen en eigenschappen ervan beschrijven, de evolutie van signalen uitleggen,
• de verschillende aspecten van optimaal foerageren uitleggen,
• de verschillende paringssystemen aangeven, wat seksuele selectie is en de verschillende effecten van seksuele selectie beschrijven,
• de factoren aangeven die een rol spelen in het ontstaan van niet verwante sociale groepen, de verschillende vormen van samenwerking beschrijven zoals ‘prisoners dilemma’, de mogelijke consequenties van groepsleven zoals ‘reproductive skew’ beschrijven,
• kin selectie met ‘Hamilton’s rule’  en ook de verschillende verwantschappen uitleggen en de gevolgen daarvan zoals parent-offspring conflict uitleggen; eusocialiteit en de consequenties daarvan beschrijven,
• diergedrag in de conservatiebiologie toepassen.

Verder heeft de cursus tot doel het leren van verschillende vaardigheden zoals beschreven bij de vaardigheden.

Vaardigheden

• Mondelinge en schriftelijke rapportage,
• Het schrijven van een onderzoeksvoorstel met een goed uitgewerkte inleiding en  methode aan de hand van een opgegeven onderwerp. Dit presenteren in een mini symposium.
• Toepassen van kennis,
• Bibliotheekgebruik,
• Creativiteit en problemen oplossen,
• Beargumenteren van standpunten.

Vaardigheden	Onderdeel van de cursus	Expliciet getoetst?
Schrijven	x	x
Mondeling presenteren	x	x
Omgaan met data
Praktische onderzoeksvaardigheden
Onderzoeksvaardigheden
Samenwerken	x
Kritisch denken	x	x
Loopbaanoriëntatie	x
Interdisciplinariteit	x

Content

Ingangseisen        
De cursussen Biologie van Dieren en Evolutie en biodiversiteit. Een voldoende resultaat voor de cursus Biologie van dieren (B-B1DIER05 of B-B1DIERHK) is voor het volgen van deze cursus verplicht. De cursus bereidt voor op de niveau 3 cursussen Cognitie en socio-ecologie en Gedragsobservaties.

Studie-interesserichting
De cursus is een kerncursus van de studie-interesserichting Gedragsbiologie en wordt aanbevolen voor Neurobiologie. Zij bereidt mede voor op de Master Neuroscience and Cognition en de track Behavioural Ecology binnen de master Environmental Biology.

Taal
De cursus Gedragsbiologie wordt in het Nederlands aangeboden. Sommige collegeslides zijn in het Engels. In het geval van een niet-Nederlandse begeleider worden  het onderzoeksvoorstel en de eindpresentatie in het Engels uitgevoerd. Het tentamen wordt in het Nederlands afgenomen.


Inhoud
Gedragsbiologie is de wetenschappelijke bestudering van het gedrag van dieren. Ruim zestig  jaar geleden heeft de Nederlandse etholoog Niko Tinbergen de vier grote vragen in de gedragsbiologie geformuleerd: evolutie, functie, ontwikkeling en causatie.
De eerste twee vragen kan men omschrijven als vragen naar het waarom van gedrag. Hieronder valt onder andere het deelgebied van de gedragsecologie. De laatste twee vragen betreffen het hoe van gedrag, de mechanismen die aan het gedrag ten grondslag liggen. We bespreken ook de noodzaak waarom je deze vragen moet onderscheiden.
Gedragsbiologie is de moderne versie van wat we vroeger ethologie noemden. Het is echter veel breder dan de traditionele ethologie en omvat ook disciplines als cognitieve ethologie, neurobiologie van gedrag, en de meer toegepaste disciplines als zoo conservatie biologie en dierenwelzijn. Dit zijn disciplines die in de dagen van Lorenz en Tinbergen, de grondleggers van de ethologie, nog niet bestonden.
In de cursus Gedragsbiologie komen alle vier vragen van Tinbergen aan bod. Door middel van hoorcolleges en werkcolleges krijg je een gedetailleerd beeld van de moderne gedragswetenschap zoals geformuleerd in de leerdoelen. Hierbij gebruiken we het boek ‘Animal Behaviour’.

Werkvormen
(Interactieve) colleges, werkopdrachten en –colleges, computerpractica, en zelfstudie. Met een groepje medestudenten een onderzoeksvoorstel schrijven aan de hand van een opgegeven onderwerp over één van de thema's uit het boek of de colleges. Elke groep presenteert het eigen onderzoeksvoorstel in een mini symposium.

Toetsing
De cursus is voldoende afgerond als je een voldoende (5,5 of hoger) haalt als eindcijfer. De onderdelen tellen als volgt mee:

• Tentamen:                    66,6%
• Onderzoeksvoorstel:       33,3%

Voor het tentamen moet minimaal een 5,5  worden gehaald. Het cijfer voor het onderzoeksvoorstel bestaat uit het cijfer voor het geschreven voorstel (2/3) en het cijfer voor de presentatie (1/3). Beide onderdelen van het projectvoorstel dienen met minimaal een 5.5 te zijn beoordeeld om mee te tellen voor het eindcijfer van de cursus.  
Daarnaast moeten alle verplichte werkcolleges gevolgd zijn of hier een vervangende opdracht voor ingeleverd zijn voor de bijbehorende deadline om een eindcijfer te kunnen krijgen.

Studiemateriaal
Verplicht:

• Boek: Animal Behaviour: an evolutionary perspective, Peter M. Kappeler, 2021, fifth edition, Springer, ISBN (hardcover): 978-3-030-82878-3; ISBN (e-book): 978-3-030-82879-0.