Bio-ethics

Course goals

Leerdoelen

Je kunt:

• aan de biologie gerelateerde ethische vraagstukken, dilemma’s en argumenten herkennen, benoemen en analyseren;
• voor de biologie relevante ethische theorieën, principes, en begrippen benoemen en hanteren;
• biologische en ethische concepten verbinden met actuele debatten en deze integreren in een weloverwogen beargumenteerd standpunt.

Ten aanzien van maatschappelijke context kun je:

• ethische discussies in maatschappelijk en wetenschappelijk perspectief plaatsen en het belang ervan onderkennen voor je toekomstige werkveld;
• kritisch reflecteren over je rol als professional en je professionele verantwoordelijkheid.

Vaardigheden

• Kritisch reflecteren: argumenten opzetten en evalueren, je eigen rol als bioloog evalueren en kritisch beschouwen;
• deel kunnen nemen aan ethische beraadslaging en debat,
• zelfstandig, in groepen, een project uitvoeren en dit mondeling presenteren aan je medestudenten.

 

Vaardigheden	Onderdeel van de cursus	Expliciet getoetst?
Schrijven	X
Mondeling presenteren	X	X
Omgaan met data
Praktische onderzoeksvaardigheden
Onderzoeksvaardigheden
Samenwerken	X	X
Kritisch denken	X	X
Loopbaanoriëntatie
Interdisciplinariteit	X	X

 

Content

Ingangseis
Je kunt dit vak volgen vanaf het 2^e jaar van je bachelor, mits je tenminste twee cursussen op niveau 2 hebt afgerond van de major Biologie. Specifieke voorkennis van de ethiek is niet vereist.

Studiepad  
Deze cursus valt onder de ‘verbredende vakken’ en past binnen alle studiepaden van Biologie. De cursus is aanbevolen voor Celbiologie, Plantenbiologie, Ecologie en Natuurbeheer en Gedragsbiologie.

Inhoud
Ethiek kun je omschrijven als morele besliskunde; in de ethiek wordt vaak een afweging gemaakt tussen verschil­lende handelings­mogelijkheden op basis van morele argumenten. Ethische reflectie is vooral gericht op het gestructureerd nadenken over de beslissingen die we nemen, en de handelingen die daaruit voortvloeien. Om het simpel te zeggen: ethische reflectie vraagt ons om uit te leggen waarom we dingen doen zoals we ze doen, en ons te verantwoorden tegenover elkaar. Dit is niet simpelweg een uitleg geven van de redenen die mensen hebben om iets te vinden (‘dat vind ik nu eenmaal zo’), maar daagt ons uit om de achterliggende waarden (waarom vind je dat belangrijk) te benoemen en met elkaar een idee te vormen van wat goed is om te doen. In de praktijk zijn mensen het er niet altijd over eens wat goed is om te doen. Dit meningsverschil is soms te verklaren doordat mensen andere waarden belangrijk vinden, soms kan door discussie en reflectie meer begrip voor elkaars standpunt worden gevonden, soms wordt duidelijk dat er weldegelijk gemeenschappelijke standpunten in te nemen zijn.
In deze cursus behandelen we een breed palet aan ethische thema’s die in de biologische praktijk actueel zijn – denk bijvoorbeeld aan genetische modificatie en onderzoek met dieren. Daarnaast bieden we je verschillende invalshoeken en instrumenten om op gestructureerde wijze over zulke thema’s na te denken. Soms zijn dit algemene ethische theorieën, soms zijn het principes of begrippen die specifiek voor ethische vraagstukken in de biologie relevant zijn.

Opbouw van de cursus
De colleges voor deze cursus vinden plaats vóór de kerstvakantie. Na de kerstvakantie werk je met een groepje aan een presentatie, draag je deze presentatie voor, en woon je de presentaties van andere studenten bij.

Werkvormen
De cursus bestaat uit colleges, waarin presentaties door de docent worden afgewisseld met discussie en opdrachten voor de studenten. Buiten het college lees je literatuur, werk je aan tussentijdse opdrachten en maak je als groep een presentatie over een onderwerp op het snijvlak van ethiek en biologie.

Er wordt een actieve voorbereiding van en deelname aan de colleges verwacht. Er geldt echter géén aanwezigheidsplicht.
 
Toetsing

• Schriftelijke toets (70%)
• Presentatie (30%)
• Diverse tussentijdse opdrachten (Voldoende/Onvoldoende)

Alle onderdelen worden in het Nederlands getoetst.
Voor ieder toetsonderdeel dat becijferd wordt (dus de schriftelijke toets, de schrijfopdracht en de podcast) dient minimaal een 5,5 gehaald te worden om de cursus succesvol af te sluiten. Wanneer voor één of meer onderdelen een lager cijfer dan 5,5 wordt behaald, krijg je éénmalig de gelegenheid om dat onderdeel te repareren.
Alle tussentijdse opdrachten moeten voor het einde van het vak zijn ingeleverd (en met een voldoende beoordeeld) om het vak te kunnen afronden.

Studiemateriaal:
Verplicht:

• Van Steenbergen, N., en Kessler, C. (2025). Ethiek in Praktijk. Achtste druk, herzien. Assen: Van Gorcum. LET OP: oudere versies van Ethiek in Praktijk zijn niet geschikt!
• Artikelen op blackboard en internet