Biodiversity and landscape

Course goals

Leerdoelen
De cursus is erop gericht om de plantendiversiteit in het landschap te verklaren en patronen daarin te herkennen. Na de cursus kan je:

• De belangrijkste processen die biodiversiteit genereren en in stand houden beschrijven,
• De standplaats van plantensoorten in het landschap verklaren (of nader onderzoeken) aan de hand van deze processen,
• Nederlandse planten determineren,
• 15 belangrijke Nederlandse plantenfamilies als familie herkennen,
• De belangrijkste plantensoorten uit de hoofdecosystemen van Terschelling herkennen,
• Data verwerken en analyseren met R,
• In groepsverband ecologisch veldonderzoek bedenken, uitvoeren en rapporteren volgens de wetenschappelijke onderzoekcyclus.

Vaardigheden
Bibliotheekgebruik, selecteren en verwerken literatuur; uitvoeren volledige onderzoekcyclus, inclusief schriftelijke en mondelinge rapportage; systematische benadering van problemen; creativiteit en probleemoplossend vermogen; hanteren biologische variabiliteit; planten determineren; vegetatie-opnames maken; veldmetingen doen aan milieufactoren die bepalend zijn voor plantengroei; met grote datasets werken; werken met R; multivariate statistiek en analyses interpreteren; overleggen en plannen; omgaan met feedback.
 

Vaardigheden	Onderdeel van de cursus	Expliciet getoetst?
Schrijven	X	X
Mondeling presenteren	X	X
Omgaan met data	X	X
Praktische onderzoeksvaardigheden	X
Onderzoeksvaardigheden	X	X
Samenwerken	X
Kritisch denken	X
Loopbaanoriëntatie
Interdisciplinariteit

 

Content

LET OP deze cursus is 15 EC in timeslot AD én BC.

Ingangseisen
De cursus Voortgezette Statistiek & R of vergelijkbare kennis (na overleg met de coördinator) én Ecologie 2 én Taxonomie en identificatie (of vergelijkbare kennis bijv. uit de Floracursus).
Het is toegestaan de cursussen Biodiversiteit en Landschap en de cursus Planten, Ecosystemen en de Mens beide te volgen. Omwille van de studeerbaarheid van de opleiding op niveau 3 geldt wel dat studenten die niet de cursus Planten, Ecosystemen en de Mens gevolgd hebben voorrang krijgen bij de plaatsing bij Biodiversiteit en Landschap.


Studie-interesserichting
Deze cursus is van belang voor studenten in de studie-interesserichtingen Ecologie en Natuurbeheer.

Taal
De cursus wordt in het Nederlands gegeven, met uitzondering van contactmomenten met niet-Nederlandstalige docenten.

• Materialen: excursiehandleiding is in het Nederlands, statistiekboek in het Engels, wetenschappelijke literatuur in het Engels.
• Colleges zijn hoofdzakelijk in het Nederlands.
• Practica en excursies worden merendeels in het Nederlands gegeven.
• Verslagen en presentaties moeten in het Engels worden opgesteld.
• Tentamenvragen zijn in het Nederlands.

Inhoud
De twee hoofdthema’s van deze multidisciplinaire cursus zijn (1) het leren zien van verbanden tussen vegetatie, plantendiversiteit, bodem en menselijk ingrijpen in het landschap, en het herkennen van patronen die zijn ontstaan als gevolg van de wisselwerking van biotische en abiotische processen, en (2) het leren uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek.
In de eerste week worden inleidende colleges gegeven over biodiversiteit, de ecologie van duinen en kwelders, bodemkunde en het ontstaan van de Waddeneilanden, afgewisseld met praktica om plantensoorten te leren identificeren. Daarna volgen twee weken intensief veldwerk op Terschelling, een goede lichamelijke conditie en het kunnen werken met de Heukels’ Flora van Nederland zijn hiervoor vereist. Tijdens drie inleidende excursies komt de wisselwerking tussen flora, bodem, (micro)klimaat en bio-geochemische processen aan bod die uiteindelijk het landschap en de vegetatie bepalen. Na de excursies volgt een plantentoets plaats, waarin plantensoorten en plantenfamilies moeten worden herkend en plantensoorten gedetermineerd. Vervolgens doe je in groepsverband ecologisch veldonderzoek naar de relatie tussen plantengroei en omgeving.
In week 4 en 5 van de cursus verdiepen we de data analyse vaardigheden in R, de programmeertaal die door ecologen veel wordt gebruikt. Hiervoor is kennis van statistiek en R uit de cursus Voortgezette Statistiek & R vereist. Vervolgens behandelen we multivariate data-analyse technieken. In week 6 sluiten we alle (werk)colleges af met een tentamen.
Na het tentamen werk je je ecologisch project uit in groepsverband. Eerst wordt een theoretisch kader en een plan van aanpak voor de data analyse opgesteld. Vervolgens analyseert en rapporteert elke groep de resultaten. Het uitwerken van het project wordt ondersteund met feedback van medestudenten en de docenten. In week 9 sluiten we de cursus af met eindpresentaties en een wetenschappelijk verslag.

Inhoud en bijbehorende werkvormen
Week 1:  Biodiversiteit, ecologie van duinen en kwelders, basis bodemkunde, ontstaan van Waddeneilanden (hoorcolleges, determineer-practica, zelfstudie)
Week 2:  Excursies Terschelling, determineren en herkennen planten, onderzoeksplan
opstellen (groepsexcursies, groepsopdracht, plantentoets)
Week 3:  Veldwerk Terschelling (veldwerk in groepen van 5 personen, lab analyses)
Week 4:  Verdiepende statistiek en R, Vegetatie-analyses in R
Week 5:  Vegetatie-analyses in R, zelfstudie
Week 6:  Zelfstudie, tentamen, werkcollege en pitch theoretisch kader eigen project
Week 7:  Presentatie plan van aanpak, data analyses 
Week 8:  Vervolg uitwerken project, verslag schrijven en leveren peer-feedback
Week 9:  Eindsymposium onderzoek Terschelling, verslag verbeteren en inleveren

Toetsing
De cursus is voldoende afgerond als je een voldoende (5,5 of hoger) haalt als eindcijfer. De onderdelen tellen als volgt mee:

• Tentamen:              40%
• Verslag:                 30%
• Plantentoets:           15%
• Presentaties:           15%

Voor alle onderdelen moet minimaal een 5,5 worden gehaald. De excursies en het veldwerk worden niet beoordeeld middels een cijfer maar actieve deelname aan alle onderdelen is verplicht.

Studiemateriaal
Verplicht:

• Leni Duistermaat (2020). Heukels' Flora van Nederland, ISBN 9789001589561 (ca. €55 – via UBV)
• Loep, prepareernaalden, tekenpapier, aantekenboek(je).
• De kosten voor deelname aan de cursus bedragen €100. Dit is een noodzakelijke eigen bijdrage voor het bekostigen van de boottocht, huurfietsen en de camping op Terschelling en dient op de eerste cursusdag zijn voldaan via een betaallink.
• De cursushandleiding en studiemateriaal voor statistiek worden verstrekt.

Aanbevolen:

• Regenkleding, stevig waterdicht schoeisel, en kampeeruitrusting (geen tent, wel kussen, slaapzak en hoeslaken).
• Kosten voor levensonderhoud op Terschelling (je zorgt voor je eigen eten e.d.).
• Reiskosten van en naar Harlingen zijn voor eigen rekening.

Logistieke zaken Terschelling
De studenten kamperen op Camping Terpstra, Midslander Hoofdweg 27, 8891 GG Midsland, tel. 0562-449091. Hier wordt gedurende de tweede week s’avonds vanaf 19.00 uur gebruik gemaakt van de kantine om materiaal uit het veld te verwerken en data in te voeren. Op de camping zijn geen wasmachines, wel is er een stomerij in Midsland tel. 0562-448093.
Fietsen worden door de cursus beschikbaar gesteld bij aankomst op het eiland bij de Fa. Tijs Knop, Torenstraat 10-12, West-Terschelling. De staf verblijft in Midsland Noord. Voor vertrek hoor je hoe je de staf kunt bereiken tijdens het verblijf op Terschelling. Winkels zijn meestal open van 08.00 uur tot 18.00 uur.