Earth systems

Course goals

Let op:
- De cursusinformatie in de studiewijzer is bindend.
- Bijvakkers (dat wil zeggen: studenten die niet Aardwetenschappen studeren) die deze cursus wensen te volgen dienen zich in te schrijven via code GEO1-1131B.
- Deze cursus telt mee in de ingangseis voor veldwerk 1 dat minimaal 22,5 EC van de major AW cursussen uit periode 1 en 2 van BA jaar 1 moet zijn behaald.

Aan het einde van de cursus is de student in staat om: 

1. De Aarde te beschrijven als dynamisch systeem bestaand uit vaste, vloeibare en gasvormige componenten die verbonden zijn door kringlopen van materie en energie.
2. Aardwetenschappelijke fenomenen (gesteenten, geologische structuren, landvormen) te herkennen, benoemen en beschrijven, en deze te uit te leggen in aardwetenschappelijke termen aan de hand van processen.
3. Verbanden te leggen, en onderscheid te maken, tussen observaties en interpretaties volgens wetenschappelijke methodes en hierover te rapporteren volgens aardwetenschappelijke conventies.

 

Content

Aardbevingen, vulkaanuitbarstingen, landverschuivingen of extreme regenval worden allemaal veroorzaakt door processen in en op de aarde. Het doel van deze cursus is om een overzicht te geven van aardwetenschappelijke concepten, fenomenen, en processen gerelateerd aan twee belangrijke cycli: de gesteentecyclus en de watercyclus. De gesteentecyclus wordt aangedreven door de hitte uit het binnenste van de aarde, en gaat onder andere over mantelsconvectie, plaattektoniek en de vorming van gebergten. De materialen die hierin een rol spelen, verschillende gesteenten en mineralen, worden in practica onder de loep genomen. De waterkringloop, die veel sneller is, wordt aangedreven door energie van de zon. De waterkringloop bevat de oceanen, de atmosfeer en grond- en oppervlaktewater, en stuurt processen aan het aardoppervlak aan zoals de afbraak van gebergten, het transport en de afzetting van erosiemateriaal en het vormen van nieuwe sedimentaire gesteenten. Het gevolg is verschillende landschappen, die worden bestudeerd in de werkcolleges. De twee cycli zijn verbonden door uitwisseling van materie en energie, vertonen complex gedrag door hun terugkoppelingen, en kunnen worden geordend op karakteristieke ruimte- en tijdschalen.

Het overzicht en de systemische ordening van aardse processen en systemen dienen als basis voor de hele bachelor Aardwetenschappen. Tijdens een driedaagse excursie naar Limburg en de Belgische Ardennen (in week 6) gebruik je de nieuwe kennis en vaardigheden, van systeemanalyse en verslaglegging tot interpretatie van kaarten en de analyse van stenen en mineralen. Het doel van deze cursus is niet alleen het opdoen van nieuwe kennis, maar vooral het oefenen van de manier van denken, leren en werken in de aardwetenschappen.

De cursus heeft drie soorten onderwijsactiviteiten: hoorcolleges die je helpen overzicht te krijgen, werkcolleges/practica waar je actief werkt met gegevens en concepten en waar je kennis en vaardigheden opdoet aan de hand van aardse materialen en processen, en het zelfstandig bestuderen van het boek. De werkcolleges/practica zijn een eerste echte kennismaking met gesteenten, die je leert te beschrijven en benoemen. Daarnaast gaan we aan de slag met bijvoorbeeld de geologische kaart van de Ardennen ter voorbereiding op de excursie, het interpreteren van satellietbeelden van landschapsvormen, of het in beeld brengen van plaatbewegingen.

Overzicht onderwerpen per week

1	Aardsystemen inleiding: introductie van de aarde en aardwetenschappen, van systeemanalyse als een manier om de aarde te bestuderen, en van de gesteente- en watercyclus en de opbouw van de Aarde van kern naar korst.
2	Plaattektoniek, magneetveld en zwaartekrachtsveld. Aardbevingen en plaatgrenzen.
3	Vulkanisme, stollingsgesteenten en mineralen.
4	Gebergtevorming en metamorfe gesteenten: hoe vormen gebergtes? Korstverkorting en korstverdikking, door deformatie (plooien en breuken) en metamorfose van de korst.
5	Watercyclus, gletsjers en ijstijden, rivierstroming, vorming van sediment.
6	Driedaagse excursie Limburg en Ardennen en tussentoets
7	Rivieren, massabewegingen, delta’s, kusten, vorming van sedimentair gesteente.
8	Oceanografie. De morfologie van de zeebodem met diepe en ondiepe delen en het ontstaan hiervan. De samenstelling, temperatuur, dichtheid en stratificatie van zeewater, en oceaancirculatie.
9	Afrondende opdracht (poster) met gesteenten en hun plek in de gesteentecyclus en het plaattektonisch systeem.
10	Eindtoets en gesteentedeterminatietoets