Comparing Dutch Languages: Method and Theory

Course goals

Content

Taalinterne variatie is een belangrijk onderzoeksdomein voor de theoretische taalkunde. Door twee taalvariëteiten te vergelijken die slechts minimaal verschillen, kom je net heel veel te weten over hoe kleine verschillen met elkaar samenhangen. Alsof je eeneiige tweelingen zou bestuderen om te weten te komen hoe mensen kunnen verschillen, zo worden dialecten vergeleken om te weten te komen hoe talen kunnen verschillen. In de taalkunde is er daarom veel onderzoek geweest naar dialecten en het Nederlandstalige gebied heeft daar een belangrijke rol in gespeeld.

Er zijn methodes ontwikkeld om data te verzamelen en te bewaren. Die data worden bewaard als erfgoed en worden opgeslagen in doorzoekbare databases waar we in de cursus mee aan de slag gaan. Ze zijn bovendien de basis geweest voor belangrijke theorievorming. We weten dankzij dit onderzoek dat taalvariatie altijd op dezelfde theoretische gronden rust. Het maakt theoretisch daarbij niet uit of je twee variëteiten van naburige dorpjes vergelijkt of twee talen van verschillende taalfamilies. We gaan daarom ook in op een vergelijking van het Nederlands met typologisch heel andere talen en we hebben daarbij bijzonder aandacht voor talen die vaak tweede talen zijn in Nederland, zoals het Turks. Taalinterne taalvariatie en taalexterne variatie blijken dan gewoon twee versies van hetzelfde fenomeen van taalvariatie, maar dan op andere schaal.

In deze cursus maak je kennis met de methodes die ontwikkeld zijn om taalvariatie vast te leggen in het Nederlandse taalgebied. Je leert ook dat die methodes vandaag nog steeds wetenschappelijk en maatschappelijk relevant zijn en dat theoretisch taalkundigen het oorspronkelijke dialectonderzoek nu aanvullen met sociolectisch onderzoek (bijv. straattaal) en zelfs onderzoek naar dierentaal. Daarvoor werken ze intensief samen met onderzoekers uit aanverwante domeinen. Je leert hoe ook jij aan de slag kunt met dit onderzoek.

Je maakt ook kennis met de belangrijkste theorieën over taalvariatie. De syntactische boom blijft over talen heen best wel constant, maar de functionele woordenschat om de syntactische structuur uit te drukken verschilt behoorlijk. Je leert hypotheses opstellen over hoe je taalvariatie in het Nederlandse taalgebied op die manier aan de syntactische structuur kunt linken.

Als je inzicht verwerft in de methodes en theorieën van taalvariatie en die inzichten verbindt met kennis uit verwante domeinen zoals de sociolinguïstiek, kun je die kennis taalbeleidsmatig toepassen. We staan stil bij hoe jij als expert beleidsmatig over taalvariatie kunt nadenken.

Additional information

Deze cursus is equivalent aan NE3V14101 Ned-Hoe talen verschillen.

Deze cursus is de eerste cursus in het verdiepingspakket Nederlands: taal en gebruik. In dit verdiepingspakket bestudeer je eerst de Nederlandse taal als syntactisch systeem en hoe dit systeem aan taaluitingen betekenissen verbindt, daarna hoe talige verschijnselen verwerkt worden door de gebruiker, en ten slotte hoe taal voorkomt in communicatieve situaties en genres.

Bij dit verdiepingspakket wordt het ten zeerste aangeraden om in blok 3 de methodencursus op niveau 2 ‘Methoden en Statistiek1’ te volgen.

Voor studenten LAS en TCS die deze cursus volgen als deel van het kernpakket van hun hoofdrichting geldt een verplichte voorbereiding. Informatie: https://tcs.sites.uu.nl/

Luistertaal
In deze cursus is Luistertaal mogelijk. Deze cursus wordt aangeboden in het Nederlands. De cursus staat ook open voor studenten die deze taal vooral receptief beheersen (als luistertaal). Deze studenten kunnen desgewenst in het Engels deelnemen, en ook toetsonderdelen in die taal afleggen. Als je van luistertaal gebruik wilt maken, neem dan direct na inschrijving contact op met de docent.

Let op: als je van luistertaal gebruik maakt, dan wordt deze cursus opgenomen in de profileringsruimte van je opleiding. De cursus kan dan niet gelden als taalspecifieke cursus binnen het major of minor onderdeel van je opleiding.