How Literature Circulates: Dutch-Language Literary Texts in the Media Landscape

Course goals

In deze cursus leer je:

• feiten en ontwikkelingen in de geschiedenis van de circulatie van Nederlandstalige literatuur beschrijven en met elkaar in verband brengen;
• theoretische perspectieven op literatuur en literaire circulatie begrijpen, problematiseren en toepassen;
• secundair materiaal en primaire teksten die samenhangen met (de verbeelding van/reflectie op) literaire instituties analyseren;
• onderzoeksvragen formuleren en theoretisch kader schrijven door het synthetiseren van secundaire literatuur vanuit een specifiek theoretische invalshoek;
• je weg te vinden in de hedendaagse praktijk van de literaire wereld en erfgoedsector;
• een wetenschappelijk journalistieke bijdrage (een achtergrondartikel, onder andere op basis van interview met expert) als genre doorgronden en zelf schrijven.

 

Content

In deze cursus onderzoek je hoe Nederlandstalige literatuur circuleert en circuleerde. Aan de hand van drie literaire voorbeelden (de Middelnederlandse tekst Beatrijs, het oeuvre van Vondel, en het werk en de figuur van Anne Frank) krijg je inzicht in verschillen tussen tijdperken op het vlak van circulatie, in verschillende regio's, genres en media.

De circulatie van literatuur is inherent verbonden met kansen (instituten en individuen die circulatie mogelijk maken), maar ook met beperkingen (instituten en individuen die de macht hebben om te selecteren of te blokkeren, denk maar aan de recent aangekondigde maatregel om de BTW op boeken te verhogen). In deze cursus leer je welke drijfveren achter het al dan niet stimuleren van circulatie kunnen zitten. Machthebbers (hoven, stadsbesturen, overheden) steunen van oudsher schrijvers, maar hebben ook politieke belangen. Marktpartijen hebben weer commerciële belangen die maken dat zij sommige schrijvers wel en andere niet uitgeven.

Deze cursus leert je dat de circulatie van Nederlandstalige literatuur nooit een (exclusief) nationaal fenomeen is geweest. De internationale dynamiek speelt doorheen de tijd een belangrijke rol in deze processen van kansen en beperkingen. Zo neemt vandaag de dag de Nederlandse literatuur op de wereldwijde boekenmarkt een ondergeschikte positie in, maar kan op die markt toch ook iemand als Lucas Rijneveld in de schijnwerper komen te staan door de International Booker Prize. En terwijl Vlaamse of Surinaamse schrijvers en uitgevers floreren in Suriname en Vlaanderen, opereren ze vaak meer in de marge binnen het Nederlandse taalgebied. In de Middeleeuwen en vroegmoderne tijd ontstond veel Nederlandstalige literatuur in lokale contexten van hoven en steden, maar kwamen de inspiratie en voorbeelden waarmee gewerkt werd door schrijvers vaak allerminst uit het lokale, werd in de productie samengewerkt met internationale partners en circuleerden de teksten ook vaak transnationaal. In de loop van de achttiende en negentiende eeuw lijkt de Nederlandstalige literatuur een nationale aangelegenheid te worden, onder meer omdat het nationale centrum (Holland / Amsterdam / de ‘Randstad’) heel sturend werd en beleid over ‘de standaardtaal’ ging domineren. Maar altijd was en bleef transnationale circulatie leidend: denk aan het feit dat Erasmus in tientallen landen op de boekplanken ligt; aan het feit dat de Nederlandse boekenmarkt wordt gevoed vanuit talloze nationale literaturen; en aan het feit dat er talloze nationale varianten van Nederlandstalige literaturen bestaan (van een Zuid-Afrikaanse en een Nederlands-Indische tot een Surinaamse variant).