Rule of Law and Fundamental Rights

Course goals

Na afloop van de cursus:

• Studenten hebben verdiepende kennis van en inzicht in algemene leerstukken en specifieke onderwerpen met betrekking tot de rechtsstaat en grondrechtenbescherming op nationaal, internationaal en EU-niveau.
• Studenten zijn in staat om zelfstandig en in korte tijd een vraagstuk of onderwerp op het terrein van de rechtsstaat en/of grondrechtenbescherming te doorgronden en daarbij een correcte en actuele weergave te geven van zowel het positieve recht als de beschikbare wetenschappelijke kennis.
• Studenten zijn in staat om kritisch te reflecteren op ontwikkelingen op het terrein van de rechtstaat en grondrechten, vanuit een gekozen positiefrechtelijk of theoretisch perspectief en/of in het licht van maatschappelijke en/of politieke ontwikkelingen, en daarbij een beargumenteerd standpunt in te nemen.
• Studenten kunnen naar aanleiding van ontwikkelingen in de praktijk (waaronder de (internationale) rechtsontwikkeling) zelf een rechtsvraag te formuleren die verband houdt met de bescherming van rechtsstatelijke en/of de grondrechtelijke waarborgen.
• Studenten kunnen zowel mondeling als schriftelijk een begrijpelijk, gestructureerd en onderbouwd betoog formuleren waarin een al dan niet zelf-geformuleerde rechtsvraag op het terrein van de rechtstaat en/of de grondrechten wordt beantwoord.

Content

Rechtsstaat & grondrechten is een vak van de specialisatie Governance, democratie & grondrechten. Het bouwt voort op bachelorvakken staatsrecht/constitutioneel recht en sluit aan bij het vak Politieke instituties & democratie. In dit vak behandelen we waarborgen voor rechtsstatelijk overheidshandelen, met bijzondere aandacht voor de grondrechten.
In het eerste gedeelte van het vak bespreken we algemene leerstukken en beginselen, waaronder legaliteit van overheidshandelen, ‘accountability’ van de overheid, rechterlijke toetsing, de reikwijdte en beperking van grondrechten, en de ingewikkeldheden van de bescherming van grondrechten in een pluralistisch Europa.
In het tweede deel van het vak komen specifieke grondrechten aan de orde. Naast de klassieke vrijheidsrechten onderscheiden we waardigheidsrechten, sociale en economische grondrechten en politieke grondrechten. Voor de verschillende typen grondrechten bekijken we aan de hand van een concreet en actueel maatschappelijk vraagstuk hoe zij bescherming bieden en hoe de verschillende algemene leerstukken bij die bescherming een rol spelen.
Hoewel het vak primair gericht is op het Nederlandse staatsrecht, kunnen de meeste rechtsstatelijke en grondrechtelijke leerstukken niet goed bestudeerd worden zonder acht te slaan op de Europese en internationale context waarin ze zich ontwikkelen. We behandelen deze leerstukken daarom steeds in het verband van de pluralistische rechtsorde, waar ook Europese en internationale regelgeving en rechtspraak deel van uitmaken. Het accent ligt daarbij op de bescherming van rechtsstatelijke waarden in Europa, in het bijzonder door het EU-Grondrechtenhandvest en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens zoals uitgelegd door respectievelijk het Hof van Justitie van de EU en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.


Plaats in het curriculum:

• verplichte cursus in de specialisatie 'Governance, democratie & grondrechten'